Είναι πολλοί. είναι ανώνυμοι. είναι μοχθηροί. Είναι φωνακλάδες και δογματικοί. Είναι έτοιμοι για τσαμπουκά. Σχεδόν μπορείς να τους φανταστείς να πληκτρολογούν φτύνοντας λέξεις και σάλιο. Σπίτι τους δεν έχουν καθρέφτη, δεν τον χρειάζονται…
Είναι οι σύγχρονοι ιεροκήρυκες της ορθότητας. Και ξέρουν καλά πώς να επιχειρηματολογήσουν με τον σύγχρονο νεοελληνικό τρόπο: παραθέτοντας στοιχεία που, ακόμη και αν είναι αμφισβητήσιμα, ακόμη και αν δεν έχουν καμία σχέση με την αλήθεια, καλύπτονται από μια κραυγή αγανάκτησης, αυτή την κραυγή που τα κάνει όλα πιστευτά. Και κάπου εκεί που σταματά η λογική, αρχίζει το Ιnternet. Το μέρος όπου οι σχολιαστές έχουν δίκιο. Πάντα.
Το Ιnternet είναι ένα υπέροχο πράγμα. Συνδέει ανθρώπους, δίνει λύσεις, διακινεί ιδέες, ανοίγει δουλειές, κάνει τα πάντα να φαίνονται τόσο εύκολα, απλώς και μόνο επειδή υπάρχει. Mοιάζει με ένα πολυεργαλείο, με έναν χρηστικό και αστραφτερό ελβετικό σουγιά: ένα εργαλείο που μπορεί να σε βοηθήσει σε πολλά. Οταν, όμως, το στρέψεις εναντίον σου, μπορεί να σε τραυματίσει.
Συμβαίνει όλο και συχνότερα όταν ένα κείμενο πολιτικής, κοινωνικής ή αθλητικής άποψης ανεβεί στο Διαδίκτυο. Ανθρωποι με υπερβολικά ελεύθερο χρόνο, ακλόνητα επιχειρήματα και το θάρρος της ανωνυμίας, πέφτουν με λύσσα, με απαξίωση, με πρωτόγνωρο μίσος και πληκτρολογούν ουρλιάζοντας. Δεν έχουν σκοπό να στηρίξουν την άποψή τους. Δεν θέλουν να συζητήσουν. Ο στόχος τους είναι να διαλύσουν την αντίθετη άποψη, να ταπεινώσουν, να προσβάλουν, να συντρίψουν τον συγγραφέα και να πετάξουν την μπάλα του διαλόγου στην εξέδρα. Σύμφωνοι, τα κείμενα, οι ειδήσεις και τα σχόλια είναι ανοιχτά στην κρίση του κοινού. Η εποχή που ένας άνθρωπος εκτός ΜΜΕ μπορούσε να εκφράσει τη διαφωνία του με μανιασμένες επιστολές ή έξαλλα τηλεφωνήματα (το «έσπασε το τηλεφωνικό κέντρο από αγανακτισμένα τηλεφωνήματα» είναι μια φράση ενός άλλου αιώνα…) έχει περάσει. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι η ελευθερία του λόγου. Το πρόβλημα στις μέρες μας είναι ο οχετός του.
Είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Οι μεγαλύτεροι δημοσιογραφικοί όμιλοι του κόσμου προσπαθούν να δουν πώς θα φιλτράρουν την πληροφορία. Οι «New York Times» έχουν ολόκληρο επιτελείο από moderators που ασχολούνται με το θέμα, φιλτράροντας τα σχόλια. Στo Comment is free του «Guardian», την ηλεκτρονική διεύθυνση με τις απόψεις των αρθρογράφων, τα σχόλια δεν είναι free, αλλά υπόκεινται σε έλεγχο, όχι λογοκρισίας, απλώς λογικής. Η Κέιτ Κένσκι, ερευνήτρια πολιτικής επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, μελέτησε την online συμπεριφορά των αναγνωστών/σχολιαστών και κατέληξε πως το 20% των σχολίων σε αμερικανικά ΜΜΕ γίνονται για να τορπιλίσουν μια κουβέντα. Αντίστοιχη έρευνα στην Ελλάδα δεν έχει γίνει, ίσως γιατί τώρα που έχουμε και τα νεύρα μας, το ποσοστό μπορεί να φτάνει και το 80%.
Οι λόγοι της ιντερνετικής ένθεης μανίας είναι πολλοί. Ο κυριότερος είναι η ανωνυμία. Ακολουθεί η βαθιά ριζωμένη εθνική άποψη πως όποιος λέει κάτι διαφορετικό από τις βεβαιότητές μας πρέπει να του επιτεθούμε. Και, κάπως έτσι, αν γραφτεί, για παράδειγμα, κάτι θετικό για τον Φώτη Κουβέλη, ο σχολιογράφος είναι καθεστωτικός. Αν γράψει κάποιος κάτι θετικό για τον ΣΥΡΙΖΑ, θα τον πουν εξτρεμιστή. Αν γραφτεί απλώς πως έχει μια ωραία ημέρα εκεί έξω, θα κατηγορηθεί για φιλελεύθερος αναίσθητος που μέσα στην κρίση μιλάει για τον καιρό. Ο παράγοντας Χρυσή Αυγή και σχόλια δεν εξετάζεται καν, γιατί καλύπτεται από τις ατάκες του γενικού γραμματέα της («ναι, δέρνουμε, αλλά δεν κλέβουμε»). Και αυτό το πλαίσιο δεν σηκώνει καν σχόλια. Τον τελευταίο χρόνο, στο οργισμένο ελληνικό Internet, κάποιοι έχουν γράψει πως ο Χρήστος Χωμενίδης αυτοκτόνησε, έτσι, για πλάκα. Κάποιοι άλλοι έχουν απειλήσει με σωματική βία για διαφορές στην έννοια του φιλελευθερισμού. Και οι περισσότερες φιλίες έχουν χαλάσει.
Θα ήταν καταπληκτικό να ζούσαμε όλοι υπέροχη ζωή offline, γεμάτη πολιτισμό, και την ώρα των σχολίων να ξυπνούσαν τα κατώτερα ένστικτά μας. Αλλά, δυστυχώς, αυτό δεν είναι ένα κείμενο μόνο για το Internet. Στην Ελλάδα, o δημόσιος λόγος ποτέ δεν ήταν ιδιαίτερα ψύχραιμος. Λίγο με το έμφυτο δράμα, λίγο με την κρίση που μας κάνει να τρέχουμε σαν αποκεφαλισμένα κοτόπουλα από βεβαιότητα σε αβεβαιότητα, η κατάσταση έχει ξεφύγει: χωρίς ψυχραιμία, χωρίς ευγένεια, χωρίς λογική, χωρίς δεύτερη σκέψη, πληκτρολογούμε μανιασμένοι ο ένας εναντίον του άλλου. Πολλοί παρομοιάζουν την κατάσταση στην Ελλάδα με ένα καράβι που βουλιάζει: Λάθος. Αν και ευτυχώς δεν έχω βρεθεί ακόμη σε καράβι που βουλιάζει, υποθέτω πως οι υπεύθυνοι αρχικά προσπαθούν να δουν αν η ζημιά είναι αναστρέψιμη. Και αν τελικά δεν γίνεται τίποτα, προσπαθούν να σωθούν. Δεν βρίζουν ο ένας τον άλλον με e-mail και σχόλια μέχρι να πνιγούν. Αυτό ακριβώς που κάνουμε εμείς.
του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου
*tovima.gr
ευχαριστούμε τον Δ.Γ. για την αποστολή του άρθρου
s-spinos:
χμ… δεν νομίζω ότι είναι ακριβώς έτσι. Μάλλον ο αρθρογράφος εξοργίζεται γιατί οι άλλοι δεν συμφωνούν μαζί του, έστω και αν διατυπώνουν τη διαφωνία τους με βρισιές, πιθανόν γιατί δεν έχουν την ικανότητα της δικής του γλωσσομάθειας.
Είναι πάντως αλήθεια ότι το Ιnternet μοιάζει με έναν απέραντο σκουπιδότοπο, όπου ο κάθε ένας μας αποθέτει το δικό του σκουπίδι. Όμως δεν είναι έρημος αυτός ο σκουπιδότοπος.
Στους σκουπιδότοπους υπάρχουν και κάποιοι ρακοσυλλέκτες που μέσα στα βουνά των σκουπιδιών ψάχνοντας βρίσκουν αστραφτερά διαμάντια. Και δεν εννοώ εκείνα που έχουν μόνο χρηστική αξία. Είναι και ζήτημα επιλογής και διαλογής.
Δυστυχώς ο εν λόγω αρθρογράφος δεν φαίνεται να ανήκει στα τελευταία.
Και αυτό γιατί ζητά την υποταγή των άλλων στην ορθότητα της δικής του λογικής, τσουβαλιάζοντας τους πάντες χωρίς να κάνει διαλογή. Και δείτε στο τέλος τι ζητά.
"Πολλοί παρομοιάζουν την κατάσταση στην Ελλάδα με ένα καράβι που βουλιάζει: Λάθος. Αν και ευτυχώς δεν έχω βρεθεί ακόμη σε καράβι που βουλιάζει, υποθέτω πως οι υπεύθυνοι αρχικά προσπαθούν να δουν αν η ζημιά είναι αναστρέψιμη. Και αν τελικά δεν γίνεται τίποτα, προσπαθούν να σωθούν. Δεν βρίζουν ο ένας τον άλλον με e-mail και σχόλια μέχρι να πνιγούν."
Δηλαδή δεν φταίει ο καπετάνιος που το καράβι πάει για φούντο επειδή του είπαν πως είναι αξιόπλοο, ούτε εκείνοι που καταχράστηκαν τα χρήματα της επισκευής του και το άφησαν να αρμενίζει στις θάλασσες παρά τη σαπίλα του.
Γι αυτό λοιπόν μη μιλάτε. Σκάστε, σκύψτε το κεφάλι και λυγίστε τη μέση σας στις προσταγές των αφεντάδων.
Θα μας σώζουν …μέχρις ότου να μας πνίξουν.
Σψστος ο Spinos… Μην ξεχνάς και το ''Στην Ελλάδα, o δημόσιος λόγος ποτέ δεν ήταν ιδιαίτερα ψύχραιμος. Λίγο με το έμφυτο δράμα,[…]''… Από το έμφυτο δράμα πρέπει να αυτοκτονει ο ελληνικός λαός. Ας πάει να το πει στις οικογένειες των θανόντων…