Αφήστε τους πολίτες να αποφασίσουν για τις γειτονιές τους. Η ποιότητα της ζωής, η περιβαλλοντική αναβάθμιση και η κλιματική ανθεκτικότητα των πόλεων δεν είναι πεδίο κερδοσκοπίας
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών στηρίζει ένθερμα τις νέες προσφυγές των Δήμων στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά των μπόνους δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Πρόκειται για μια κρίσιμη θεσμική και κοινωνική μάχη που αφορά τον πυρήνα της δημοκρατίας στις πόλεις μας: το δικαίωμα των πολιτών να έχουν λόγο για το πώς διαμορφώνεται το περιβάλλον στο οποίο ζουν και για το κατά πόσο ενισχύεται ή όχι η κλιματική ανθεκτικότητα.
Οι Δήμοι προσφεύγουν εκ νέου στο ΣτΕ, με ισχυρό νομικό και τεχνικό οπλοστάσιο, αμφισβητώντας συνολικά το ισχύον πλαίσιο δόμησης, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά τη μεγάλη απόφαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου για τον ΝΟΚ και το νέο Προεδρικό Διάταγμα του ΥΠΕΝ για το λεγόμενο «περιβαλλοντικό ισοδύναμο» και την έναρξη οικοδομικών εργασιών.
Όπως επισημαίνουν, το πλαίσιο αυτό εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, πολεοδομικής συνοχής και λειτουργικότητας των πόλεων, με άμεσες και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στην καθημερινότητα των κατοίκων. Η δόμηση όμως επηρεάζει τόσο τις περιβαλλοντικές συνθήκες και την ατμοσφαιρική ρύπανση, όσο και την κλιματική ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Συχνά οι ατμοσφαιρικοί ρύποι παγιδεύονται μέσα σε στενούς δρόμους με δυσανάλογα ψηλά κτίρια, ενώ το δομημένο και αδόμητο περιβάλλον επιρεάζουν καθοριστικά την δυνατότητα αερισμού και δροσισμού των πόλεων.
Πολεοδομικές αποφάσεις ενισχύουν ή περιορίζουν το φαινόμενο της θερμικής αστικής νησίδας, μια κρίσιμη παράμετρος στις πόλεις μας που δέχονται πλέον την μεγάλη πίεση στο μικροκλίμα τους από τις τοπικές αστικές συνθήκες αλλά και από την άνοδο της μέσης θερμοκρασίας, που στη δική μας κλιματική ζώνη εμφανίζεται κατά 20% μεγαλύτερη σε σχέση με το μέσο όρο.
Μπόνους ορόφων δεν σημαίνει μόνο υψηλότερα κτίρια αλλά και περισσότερη πίεση για θέσεις στάθμευσης και σκληρές υποδομές, περισσότερα σκουπίδια και υποδομές για διαλογή και συλλογή των απορριμμάτων. Επίσης, το μπόνους – και μάλιστα οριζόντια και ανεξαρτήτως τοπικών συνθηκών – λειτουργεί ανταγωνιστικά ως προς το φυσικό περιβάλλον και τον διαθέσιμο χώρο για πράσινο, αν δεν λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά και οι οικολογικές αντοχές μιας περιοχής.
Οι πολεοδομικές και χωροταξικές αποφάσεις οφείλουν πλέον να υπόκεινται στον σχεδιασμό των πόλεων για κλιματική ανθεκτικότητα και πρόληση καταστροφών καθώς και στον σχεδιασμό για μηδενική ρύπανση. Όταν η υλοποίηση κάθε έργου απαιτεί πλέον με βάση την ευρωπαϊκή και εθνική νομθεσία “κλιματική απόδειξη” (climate proofing) – ασχέτως αν τηρείται αυτό ή όχι – , οι πολεοδομικές και άλλες επιλογές πρέπει να είναι συμβατές πλέον τόσο με την προσπάθεια προστασίας του κλίματος όσο και προσαρμογής (ανθεκτικότητας) στις νέες κλιματικές συνθήκες και στις απειλές που προκύπτουν.
Η απόφαση πάνω από όλα προσβάλει το άρθρο 102 του Συντάγματος και το τεκμήριο της αρμοδιότητας των τοπικών υποθέσεων για τις τοπικές κοινωνίες.
Η νέα προσφυγή των Δήμων, αποτελεί συνέχεια της δημόσιας και τεκμηριωμένης κινητοποίησης που βρήκε καθολική ανταπόκριση στις τοπικές κοινωνίες συγκροτώντας ένα ευρύ αυτοδιοικητικό μέτωπα αλλά και μιας σύγχρονης περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι παρεμβάσεις νομικών εκπροσώπων των Δήμων, οι οποίοι επισημαίνουν ότι το νέο καθεστώς επιτρέπει, ακόμη και μετά από ακυρωτικές δικαστικές αποφάσεις, την υλοποίηση οικοδομικών αδειών με μπόνους δόμησης έναντι καταβολής χρηματικού ή άλλων εργαλείων «περιβαλλοντικού ισοζυγίου».
Μια πρακτική που, όπως τονίζεται, δεν υπονομεύει απλώς τη συνταγματική προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος, αλλά θίγει ευθέως τη διάκριση των εξουσιών και την ασφάλεια δικαίου καθώς και είναι ασύμβατη με την ανάγκη ενίσχυσης της αντοχής των πόλεων. Η παρανομία δεν μπορεί να εξαγοράζεται. Η κλιματική ανθεκτικότητα δεν εξαγοράζεται ή αντικαθίσταται, υλοποιείται στο πεδίο, στην πράξη, υπάρχει ή όχι. Αν δεν υπάρχει. αφήνει τις πόλεις εκτεθιμένες σε μεγάλους κινδύνους. Ούτε μπορεί η παρανομία να γίνεται δικαίωμα των πλουσίων.
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών επισημαίνει ότι τα μπόνους δόμησης:
οδηγούν σε ουσιαστική αύξηση της πραγματικής δόμησης χωρίς προηγούμενο πολεοδομικό σχεδιασμό και στην υποβάθμιση των γειτονιών.
αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία γειτονιών και οικισμών,
επιβαρύνουν τις τοπικές υποδομές και υπηρεσίες χωρίς αντίστοιχη πρόβλεψη πόρων,
δημιουργούν ανισότητες μεταξύ πολιτών και υπονομεύουν τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη όσων σεβάστηκαν τους παλαιότερους όρους δόμησης,
αφήνουν τις πόλεις εκτεθιμένες απέναντι σε αυξανόμενους κλιματικούς κινδύνους και παγιδευμένες στην υψηλή ατμοσφαιρική ρύπανση και στα κύματα καύσωνα
μετατρέπουν την περιβαλλοντική προστασία σε οικονομικό αντάλλαγμα και όχι σε αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση και συγκροτημένη και οριζόντια πολιτική βελτίωσης της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Οι επιθυμητοί όροι δόμησης και η προστασία του Αστικού Περιβάλλοντος δεν μπορούν να αποτελούν κίνητρο. Πρέπει να επιβάλλονται ανάλογα με τις συνθήκες κάθε περιοχής και αυτό απαιτεί ένα σωστό κλιματικό, χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό
Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για περισσότερη δόμηση και στην πραγματικότητα για μη βιώσιμες πρακτικές, για λόγια του αέρα που στο τέλος καταλήγουν να πληρώνουμε υψηλό κόστος για ζημιές και καταστροφές. Η προστασία του κλίματος, του περιβάλλοντος, του δημόσιου χώρου, η αναβάθμιση της ανθεκτικότητας και της ποιότητας ζωής πρέπει να αποτελούν τη βάση κάθε πολεοδομικής ρύθμισης και όχι διαπραγματεύσιμο μέγεθος.
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών – και ιδιαίτερα οι εκλεγμένοι σήμερα πράσινοι αυτοδιοικητικοί είτε σε ρόλο διοίκησης είτε αντιπολίτευσης – στέκεται στο πλευρό των Δήμων και των τοπικών κοινωνιών που διεκδικούν ρόλο στον σχεδιασμό του χώρου τους. Ζητάμε ένα νέο, συνολικό πλαίσιο πολεοδομικών κανόνων, με σεβασμό στο Σύνταγμα, στη νομολογία του ΣτΕ, στις ανάγκες των πόλεων, στην κλιματική και περιβαλλοντική πολιτική και – κυρίως – στη φωνή των πολιτών.
Οι γειτονιές ανήκουν στους ανθρώπους που ζουν σε αυτές.
Αφήστε τους πολίτες να αποφασίσουν για τις γειτονιές τους.
Συντονιστής του Δικτύου Χάρης Κουγιουμτζόπουλος τηλ: 6973401648