Βαρύ είναι το πένθος για τον κόσμο του πολιτισμού και την πόλη του Ναυπλίου, καθώς σήμερα έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 91 ετών η Ιωάννα Παπαντωνίου, η γυναίκα που άλλαξε τον χάρτη της ελληνικής λαογραφίας.
Σκηνογράφος, ενδυματολόγος και οραματίστρια, η Ιωάννα Παπαντωνίου υπήρξε η «ψυχή» του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος (ΠΛΙ). Με την ακούραστη προσφορά της, κατάφερε να καταστήσει το Ναύπλιο διεθνές κέντρο αναφοράς για τη λαογραφική έρευνα και την ανάδειξη της ελληνικής παράδοσης.
Η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος στην Επίδαυρο
Γεννημένη στην Αθήνα το 1936, η πορεία της υπήρξε λαμπρή από τα πρώτα της βήματα. Με σπουδές στο περίφημο Wimbledon School of Art του Λονδίνου, επέστρεψε στην Ελλάδα για να χαράξει μια ιστορική διαδρομή στο θέατρο.
Υπήρξε η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος που εργάστηκε στην Επίδαυρο (1971), σχεδιάζοντας τα σκηνικά και τα κοστούμια για τον «Ορέστη» του Εθνικού Θεάτρου. Συνέδεσε το όνομά της με τους κορυφαίους του ελληνικού θεάτρου, όπως ο Κάρολος Κουν, ο Αλέξης Σολομός, ο Αλέξης Μινωτής και η Κατίνα Παξινού. Η υπογραφή της μπήκε σε παραγωγές του Royal Exchange Theatre, ενώ το σκηνογραφικό της έργο κάλυψε όλο το φάσμα του κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου.
Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα
Η αγάπη της για την ελληνική φορεσιά ξεκίνησε από τα παιδικά της χρόνια στο Λύκειο Ελληνίδων. Αυτή η αγάπη μετουσιώθηκε σε έργο ζωής το 1974, όταν ίδρυσε στο Ναύπλιο το ΠΛΙ, δωρίζοντας την προσωπική της συλλογή από 6.000 αντικείμενα.
Σήμερα, το Ίδρυμα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μουσεία της Ευρώπης, διαθέτοντας περισσότερα από 25.000 αντικείμενα, ενώ το 1981 τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείου της Χρονιάς.
«Στα έργα του αρχαίου δράματος, η Ιωάννα Παπαντωνίου αναζητούσε την αυστηρή απλότητα, αφαιρώντας κάθε περιττό στοιχείο για να αναδείξει την ουσία του σχήματος και του χρώματος.»
Μια ζωή γεμάτη διακρίσεις
Η προσφορά της αναγνωρίστηκε επανειλημμένα από την πολιτεία και τους κορυφαίους θεσμούς:
Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών (1981) για το συνολικό της έργο.
Χρυσός Σταυρός του Τάγματος του Φοίνικος από την Προεδρία της Δημοκρατίας.
Άφησε πίσω της πολύτιμα συγγράμματα για τις ελληνικές φορεσιές, που αποτελούν σήμερα τη «βίβλο» για τους ερευνητές της λαϊκής τέχνης.
Η Ιωάννα Παπαντωνίου δεν υπήρξε απλώς μια συλλέκτρια, αλλά μια επιστήμονας που δίδαξε στα Πανεπιστήμια Πατρών και Αθηνών, μεταλαμπαδεύοντας τις γνώσεις της στις επόμενες γενιές.
Η κηδεία της θα τελεστεί στο Ναύπλιο, την πόλη που αγάπησε και στην οποία χάρισε την πολιτιστική της κληρονομιά.