Οι λαϊκές ρήσεις και παροιμίες αποτελούν έναν πολύτιμο θησαυρό της ελληνικής παράδοσης, καθώς αποτυπώνουν με αλληγορικό και γλαφυρό τρόπο βιώματα, εμπειρίες και αλήθειες της ελληνικής κοινωνίας. Μέσα από σύντομες, περιεκτικές φράσεις, ο λαός κατέγραψε την παρατήρηση της φύσης, τις εναλλαγές του καιρού και τη σχέση του ανθρώπου με τη γη.
Η λέξη «παροιμία» προέρχεται από τις λέξεις «παρά» και «οίμος» (δρόμος), δηλαδή «κοντά στον δρόμο». Στην αρχαία Ελλάδα, συνθήματα και παραγγέλματα χαράσσονταν σε πλάκες και τοποθετούνταν σε σημεία κοινής θέασης, δίπλα στους δρόμους, ώστε να λειτουργούν ως υπενθύμιση και καθοδήγηση για τους πολίτες. Με το πέρασμα των αιώνων, οι παροιμίες διατηρήθηκαν κυρίως μέσω του προφορικού λόγου, εμπλουτισμένες με ντοπιολαλιά και τοπικά γλωσσικά ιδιώματα.
Ο Φεβρουάριος, γνωστός και ως «Κουτσοφλέβαρος», κατέχει ξεχωριστή θέση στη λαϊκή σοφία. Πρόκειται για έναν μήνα έντονης μεταβλητότητας, όπου το κρύο, οι βροχές και τα χιόνια συνυπάρχουν με τα πρώτα σημάδια της άνοιξης. Οι παροιμίες του μήνα επικεντρώνονται κυρίως στο νερό και τη σημασία του για τη σοδειά, στις καιρικές ακρότητες, αλλά και σε πρακτικές συμβουλές για τη γεωργία και την καθημερινή ζωή.
Μέσα από τις παροιμίες του Φεβρουαρίου αναδεικνύεται η αγωνία για την επάρκεια των βροχών, η ευεργετική αξία του χιονιού, αλλά και η προειδοποίηση για τις συνέπειες της ανομβρίας ή του παρατεταμένου ψύχους. Όλες μαζί συνθέτουν ένα άτυπο λαϊκό ημερολόγιο, που συνδέει τον άνθρωπο με τους ρυθμούς της φύσης και την ελπίδα για μια καλή και καρποφόρα χρονιά.
Παροιμίες και ρητά για τον μήνα Φεβρουάριο
- Χιόνια του Φλεβαριού, χρυσάφι του καλοκαιριού.
- Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό.
- Καλοκαιριά της Παπαντής, Μαρτιάτικος χειμώνας.
- Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει.
- Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, πάλι άνοιξη θ’ ανθίσει.
- Μα αν κάμει και πεισμώσει, μες τα χιόνια θα μας χώσει.
- Παπαντή καλοβρεμμένη, η κοφίνα γεμισμένη.
- Φλεβάρης, κουτσοφλέβαρος, έρχεται κούτσα κούτσα, όλο νερά και λούτσα.
- Ο μήνας Φλεβάρης ή τις φλέβες ανοίγει ή τις φλέβες κλείνει.
- Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει και λησμόνησε να πάψει.
- Σού ’πανε Φλεβάρη βρέξε και λησμόνησες να πάψεις.
- Στις δέκα εφτά του Φλεβαριού ζεσταίνεται το νύχι του βοδιού.
- Ο Φλεβάρης φλέβες ανοίγει και τις πόρτες ασφαλίζει.
- Γενάρη γέννα το παιδί, Φλεβάρη φλέβισέ το.
- Το ξερό Φλεβάρη, σου παίρνει ο διάβολος το γαλάρι.
- Αν της Υπαπαντής δεν φανεί ο ήλιος, θα βρέχει σαράντα ημέρες· αν φανεί, θα έρθει καλή χρονιά.
- Το Φλεβάρη μη φυτέψεις, ούτε να στεφανωθείς.
- Ο Φλεβάρης φλέβες ανοίγει και πόρτες σφαλάει.
- Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει, μ’ αν τις φλέβες του ανοίξει ξεροπήγαδα γιομίζει.