Η Παρασκευή και 13 αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες δεισιδαιμονίες στον αγγλόφωνο κόσμο. Η σχετική φοβία είναι γνωστή ως Paraskavedekatriaphobia, όρος που προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «Παρασκευή», «δεκατρία» και «φοβία», και χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον παράλογο φόβο απέναντι στη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Αντίθετα, στην Ελλάδα και σε πολλές ισπανόφωνες χώρες, η «γρουσούζικη» ημέρα θεωρείται η Τρίτη και 13.
Η πρόληψη της Παρασκευής και 13 διαδόθηκε ευρέως στις αγγλόφωνες χώρες κατά τον 19ο αιώνα και σταδιακά εδραιώθηκε στη λαϊκή κουλτούρα. Η παγκόσμια απήχησή της ενισχύθηκε σημαντικά το 1980 με την κυκλοφορία της ταινίας τρόμου Friday the 13th, η οποία συνέβαλε στην καθιέρωση της ημερομηνίας ως συμβόλου κακοτυχίας και φόβου.
Για την προέλευση της δεισιδαιμονίας έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες. Μία από τις πιο γνωστές αναφέρεται στην Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307, όταν, με εντολή του βασιλιά Φίλιππος Δ΄ της Γαλλίας, συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε εξόντωση μέλη του Τάγμα των Ναϊτών, γεγονός που συνδέθηκε εκ των υστέρων με τη «δυσοίωνη» φήμη της ημέρας.
Άλλες ερμηνείες αντλούν στοιχεία από τη βιβλική παράδοση. Σύμφωνα με ορισμένες δοξασίες, Παρασκευή η Εύα παρέσυρε τον Αδάμ να γευτεί τον απαγορευμένο καρπό, οδηγώντας στην εκδίωξή τους από τον Παράδεισο. Επίσης, η Σταύρωση του Χριστού τοποθετείται ημέρα Παρασκευή, στοιχείο που ενίσχυσε τη σύνδεση της ημέρας με πένθος και συμφορά στη χριστιανική παράδοση.
Ιδιαίτερο ρόλο παίζει και ο αριθμός 13, που θεωρείται «αντικανονικός» καθώς διαταράσσει την τελειότητα και την αρμονία του 12 — ενός αριθμού με έντονο συμβολισμό σε πολλούς πολιτισμούς: 12 Θεοί του Ολύμπου, 12 άθλοι του Ηρακλή, 12 φυλές του Ισραήλ, 12 Απόστολοι. Η προσθήκη ενός ακόμη αριθμού σηματοδοτεί την αρχή ενός νέου, άγνωστου κύκλου. Το άγνωστο, ως πηγή ανασφάλειας, οδήγησε πολλούς λαούς να συνδέσουν το 13 με ατυχή γεγονότα.
Η επιρροή της συγκεκριμένης δεισιδαιμονίας έφτασε ακόμη και στον χώρο της Πληροφορικής. Το 1988 εμφανίστηκε στο Ισραήλ ένας ιός υπολογιστών με την ονομασία “Friday 13th”, ο οποίος ενεργοποιούνταν όταν το σύστημα έδειχνε Παρασκευή και 13, προκαλώντας προβλήματα και επιβράδυνση στη λειτουργία των υπολογιστών.
Παρά την έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης, η Παρασκευή και 13 εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία σε αρκετούς ανθρώπους, επηρεάζοντας ακόμη και καθημερινές αποφάσεις, ταξίδια ή επαγγελματικές κινήσεις. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι μύθοι, η θρησκευτική παράδοση και η λαϊκή κουλτούρα μπορούν να διαμορφώσουν διαχρονικές κοινωνικές αντιλήψεις.
