Η μεταρρύθμιση που προωθεί η κυβέρνηση για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης δεν γεννήθηκε επειδή ξαφνικά ανακαλύφθηκε η λειψυδρία. Ούτε επειδή το κράτος αποφάσισε ότι οι δήμοι χρειάζονται καλύτερο συντονισμό. Αυτοί είναι οι επίσημοι λόγοι. Υπάρχουν όμως και οι λόγοι που συζητούνται εδώ και χρόνια στους διαδρόμους της αυτοδιοίκησης.
Οι ΔΕΥΑ διαχειρίζονται εκατομμύρια ευρώ σε έργα, προμήθειες και υπηρεσίες. Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν αποτελέσει πρότυπα αποτελεσματικής λειτουργίας. Σε άλλες όμως βρέθηκαν στο επίκεντρο ελέγχων, καταγγελιών και έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων για οικονομική διαχείριση, αναθέσεις και προσλήψεις. Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε τόσο το Ελεγκτικό Συνέδριο, οι Επιθεωρητές Δημόσιας Διοίκησης ή η Δικαιοσύνη ασχολούνται με υποθέσεις δημοτικών επιχειρήσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι ΔΕΥΑ λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Θα ήταν άδικο και ανακριβές. Σημαίνει όμως ότι το υφιστάμενο σύστημα επέτρεψε να δημιουργηθούν πολύ διαφορετικές πραγματικότητες: από επιχειρήσεις με υγιή οικονομικά στοιχεία και σημαντικό έργο μέχρι άλλες που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα και αποτελούν διαρκή πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως βασικό επιχείρημα τον κατακερματισμό των περίπου 735 φορέων διαχείρισης νερού. Πίσω από αυτό, όμως, βρίσκεται και η επιδίωξη να δημιουργηθούν μεγαλύτερα σχήματα με αυστηρότερους κανόνες λειτουργίας, ισχυρότερους μηχανισμούς ελέγχου και μεγαλύτερη δυνατότητα παρακολούθησης των οικονομικών τους.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική. Γιατί όταν μειώνονται οι ανεξάρτητοι φορείς και δημιουργούνται μεγαλύτερες δομές, περιορίζονται ταυτόχρονα και τα περιθώρια άσκησης τοπικής πολιτικής μέσα από τις δημοτικές επιχειρήσεις. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η συζήτηση προκαλεί ήδη αντιδράσεις σε αρκετούς δήμους.
Στην Κορινθία οι εξελίξεις παρακολουθούνται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι δήμαρχοι έχουν ήδη ξεκινήσει συζητήσεις για πιθανά σχήματα συνεργασίας, γνωρίζοντας ότι οι αποφάσεις δεν θα αργήσουν. Το νέο νομοσχέδιο θα δείξει αν οι συγχωνεύσεις θα είναι ουσιαστικά μονόδρομος ή αν θα δοθούν ουσιαστικά περιθώρια επιλογών στην αυτοδιοίκηση.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επόμενη ημέρα δεν αφορά μόνο το νερό. Αφορά τον τρόπο που λειτουργεί η τοπική αυτοδιοίκηση, τον βαθμό διαφάνειας στη διαχείριση δημόσιου χρήματος και τη δυνατότητα των δήμων να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας εποχής όπου οι πόροι είναι περιορισμένοι και ο έλεγχος γίνεται ολοένα αυστηρότερος.
Η μεταρρύθμιση των ΔΕΥΑ θα κριθεί τελικά όχι από τον αριθμό των συγχωνεύσεων, αλλά από το αν θα πετύχει τρία πράγματα: καλύτερες υπηρεσίες για τους πολίτες, μεγαλύτερη διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων και βιώσιμες επιχειρήσεις που θα επενδύουν στα δίκτυα αντί να αναπαράγουν τα προβλήματα του παρελθόντος.
Χ@ρα