Ποιοι εργαζόμενοι δικαιούνται να ρωτήσουν τον εργοδότη τους «πόσα παίρνει ο συνάδελφός μου;»

- Advertisement -

Ο νόμος 5316/2026 για τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή που ισχύει από την 1η Νοεμβρίου 2026, έχει προκαλέσει σύγχυση μεταξύ των εργοδοτών αλλά και των εργαζόμενων, καθώς δεν είναι σαφές τι μπορούν να ρωτούν σχετικά με τα μισθολογικά δεδομένα της επιχείρησης στην οποία δουλεύουν, ή ποια ενημέρωση δικαιούνται κατά την πρόσληψή τους για το εύρος των αμοιβών που ισχύουν στους συναδέλφους τους.

Το insider με τη συνδρομή της Κωνσταντίνας Κουρούβανη, Senior Manager στην PLAS, προσπαθούν να ρίξουν φως στις άγνωστες πτυχές το νέου καθεστώτος που ισχύει για όσους εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, παρουσιάζοντας τα do & dont’s.

Υποψήφιοι για νέα θέση εργασίας
Πριν από την πρόσληψη, ο μελλοντικός εργοδότης οφείλει να ενημερώσει τον υποψήφιο για την αρχική αμοιβή ή το εύρος της θέσης, με βάση αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, καθώς και για τις διατάξεις συλλογικής σύμβασης που εφαρμόζονται στη θέση. Η πληροφορία μπορεί να δοθεί γραπτώς ή προφορικώς, αλλά σε εύλογο χρόνο πριν από τη συνέντευξη, ή, αν δεν γίνει συνέντευξη, πριν από τη σύναψη της σύμβασης.

Από την άλλη πλευρά, ο εργοδότης, ή όποιος ενεργεί για λογαριασμό του, δεν επιτρέπεται να σας ρωτήσει για το μισθολογικό ιστορικό, ούτε από την τρέχουσα ούτε από προηγούμενες εργασίες.

Αν η ερώτηση τεθεί, δεν υπάρχει υποχρέωση απάντησης, καθώς δεν θα έπρεπε να τεθεί. Οι αγγελίες και οι τίτλοι θέσεων πρέπει επίσης να είναι ουδέτεροι ως προς το φύλο και να μην αναφέρονται στην οικογενειακή κατάσταση.

Το δικαίωμα αυτό αφορά όσους ζητούν εξαρτημένη εργασία. Δεν καλύπτει τη σύμβαση έργου ή την παροχή ανεξάρτητων υπηρεσιών. Και δεν δίνει πρόσβαση στις αμοιβές των ανθρώπων που ήδη εργάζονται στην εταιρεία, αλλά αφορά την αμοιβή της νέας θέσης.

Τι μπορείτε να ζητήσετε αν είστε ήδη εργαζόμενος
Με γραπτό αίτημα, δικαιούστε δύο πράγματα: το ατομικό επίπεδο (βαθμίδα) της αμοιβής σας και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, ανά φύλο, των εργαζομένων που κάνουν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας με τη δική σας.

Η αμοιβή θα πρέπει να παρουσιαστεί αναλυτικά, ανά συνιστώσα: βασικός μισθός, σταθερές παροχές και μεταβλητή αμοιβή. Οι σταθερές αποδοχές είναι αυτές που ισχύουν τη στιγμή του αιτήματος και εκφράζονται σε ακαθάριστη ετήσια και ωριαία βάση. Για τα μεταβλητά, όπως bonus, υπερωρίες και προμήθειες, χρησιμοποιούνται πραγματικά στοιχεία πρόσφατης περιόδου και όχι υποθετικές μελλοντικές αποδοχές.

Χωρίς κανένα αίτημα, ο εργοδότης οφείλει να καθιστά εύκολα προσβάσιμα τα κριτήρια με τα οποία καθορίζεται η αμοιβή, τα επίπεδα αμοιβής και η μισθολογική εξέλιξη, δηλαδή το πώς κινείται κάποιος σε υψηλότερο επίπεδο, με ατομικές επιδόσεις, εξέλιξη δεξιοτήτων ή αρχαιότητα. Μόνο οι εργοδότες με λιγότερους από 50 εργαζόμενους μπορούν να μην το κάνουν ως προς τα κριτήρια εξέλιξης. Επιπλέον, μία φορά τον χρόνο ο εργοδότης πρέπει να ενημερώνει όλο το προσωπικό για το δικαίωμα και για το πώς ασκείται.

Το δικαίωμα πληροφόρησης αφορά όσους έχουν σχέση εξαρτημένης εργασίας, ενώ καλύπτει και τους εργαζόμενους με μερική απασχόληση, με σύμβαση ορισμένου χρόνου και τους προσωρινά απασχολούμενους μέσω εταιρειών προσωρινής απασχόλησης. Σε αυτή την τελευταία περίπτωση, ο έμμεσος εργοδότης, δηλαδή η εταιρεία όπου παρέχεται η εργασία, δίνει την πληροφορία αφού την παραλάβει από την εταιρεία προσωρινής απασχόλησης.

Δεν έχουν το δικαίωμα αυτό όσοι εργάζονται με σύμβαση έργου, ως ελεύθεροι επαγγελματίες («μπλοκάκι») ή με έμμισθη εντολή. Δεν μένουν όμως χωρίς προστασία: η απαγόρευση διάκρισης λόγω φύλου, η προστασία από αντίποινα και η προσφυγή στον Συνήγορο του Πολίτη ισχύουν και για αυτούς.

«Η τυπική ονομασία της σύμβασης δεν κρίνει πάντα το ζήτημα. Αν στην πράξη ο εργοδότης καθορίζει τόπο, χρόνο και τρόπο εργασίας, υπάρχει προϊστάμενος και η αμοιβή είναι σταθερή μηνιαία και δεν συνδέεται με παραδοτέο, η σχέση μπορεί να κριθεί εξαρτημένη εργασία, κατά περίπτωση. Όποιος εργάζεται μέσω εταιρείας-αναδόχου έχει κατά κανόνα ως εργοδότη εκείνη, και σε αυτήν απευθύνει το αίτημα. Για τέτοιες περιπτώσεις αξίζει η γνώμη ενός εργατολόγου» επισημαίνει η κα Κουρουβάνη.

Εταιρείες με λιγότερους από 100 εργαζόμενους
Το μέγεθος της εταιρείας δεν αλλάζει το δικαίωμα της ενημέρωσης. Ισχύουν και για τις μικρές εταιρείες:

  • η γραπτή μισθολογική δομή με ουδέτερα κριτήρια,
  • η πρόσβαση στα κριτήρια αμοιβής και εξέλιξης (με την εξαίρεση για τα κριτήρια εξέλιξης κάτω των 50 εργαζομένων),
  • η ενημέρωση πριν την πρόσληψη και το δικαίωμα πληροφόρησης με την ετήσια ενημέρωση του προσωπικού,
  • η μετακύλιση του βάρους απόδειξης στον εργοδότη.

Δεν ισχύουν υποχρεωτικά η έκθεση μισθολογικού χάσματος, που για τις εταιρείες αυτές είναι προαιρετική με πρώτη ημερομηνία την 7η Ιουνίου 2031, και η κοινή αξιολόγηση αμοιβών. Από τα 100 άτομα και πάνω προστίθεται υποχρέωση να δίνεται σε όλους τους εργαζόμενους και στους εκπροσώπους τους το μισθολογικό χάσμα γυναικών και ανδρών ανά κατηγορία εργαζομένων. Οι πρώτες προθεσμίες είναι η 7η Ιουνίου 2027 για τις εταιρείες με 150 και πάνω εργαζόμενους και η 7η Ιουνίου 2031 για όσες έχουν 100 έως 149.

Τα dont’s
Ο νόμος δεν δίνει δικαίωμα να μάθετε τι παίρνει ονομαστικά ένας συνάδελφος. Η πληροφόρηση αφορά τον μέσο όρο της κατηγορίας και όχι πρόσωπα.

Επίσης, αν η ομάδα είναι τόσο μικρή ώστε ο διάμεσος ή ο μέσος όρος να αποκαλύπτει, άμεσα ή έμμεσα, την αμοιβή ενός ταυτοποιήσιμου ατόμου, η πρόσβαση στην πληροφορία περιορίζεται στους εκπροσώπους των εργαζομένων, την Επιθεώρηση Εργασίας ή τον Συνήγορο του Πολίτη. Δεν χάνεται το δικαίωμα: αυτοί συμβουλεύουν τον εργαζόμενο για το αν έχει αξίωση ίσης αμοιβής, χωρίς να του αποκαλύψουν τις αμοιβές των συναδέλφων. Δεν υπάρχουν γενικά κριτήρια για το πότε συμβαίνει αυτό, και κρίνεται κατά περίπτωση.

Ο εργοδότης μπορεί επίσης να αρνηθεί αίτημα που είναι «προδήλως δυσανάλογο ή καταχρηστικό» όπως αναφέρει η εγκύκλιος παραθέτοντας δύο παραδείγματα: το αίτημα που επαναλαμβάνεται τακτικά ενώ έχει ήδη ικανοποιηθεί, και το αίτημα που αφορά κατηγορίες εργαζομένων που δεν κάνουν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας με τον αιτούντα. Στην πράξη, ως ενδεικτικά παραδείγματα καταχρηστικού αιτήματος μπορούν να θεωρηθούν:
• το ίδιο αίτημα κάθε μήνα, χωρίς να έχουν αλλάξει οι αμοιβές, ή το ίδιο αίτημα παράλληλα από περισσότερα κανάλια,
• το αίτημα για μέσους όρους κατηγοριών άσχετων με τη δική σας εργασία, για παράδειγμα ένας λογιστής που ζητά τον μέσο μισθό των μηχανικών, ή αίτημα για όλες τις κατηγορίες «για να υπάρχει εικόνα»,
• το αίτημα για ονομαστικούς μισθούς συναδέλφων, για ιστορικά στοιχεία δέκα ετών ή για στοιχεία άλλης εταιρείας του ομίλου,
• το αίτημα που χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης σε μια άσχετη διαφορά.

Δεν είναι καταχρηστικό ένα νέο αίτημα μετά από αναπροσαρμογή μισθών ή αλλαγή της κατηγορίας σας, ένα αίτημα για πρόσθετες διευκρινίσεις επειδή η πρώτη απάντηση ήταν ελλιπής, ή ένα αίτημα τον χρόνο. Και σε περίπτωση άρνησης υπάρχει διέξοδος: ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει τις πληροφορίες μέσω του Συνηγόρου του Πολίτη, που κρίνει αν το αίτημα είναι βάσιμο.

«Yπάρχει ένα όριο που δεν έχει να κάνει με την ομάδα αλλά με τη χρήση. Συμβάσεις, συλλογικές συμβάσεις ή κανονισμοί εργασίας δεν μπορούν να σας εμποδίσουν να γνωστοποιήσετε την αμοιβή σας όταν σκοπός είναι η διαφύλαξη της ίσης αμοιβής. Οι πληροφορίες όμως που λάβατε για τους άλλους, πέρα από τη δική σας αμοιβή, μπορεί ο εργοδότης να ζητήσει να μη χρησιμοποιηθούν για κανέναν άλλο σκοπό πέρα από την άσκηση του δικαιώματός σας σε ίση αμοιβή. Αν παραβιαστεί η εμπιστευτικότητα, ο εργοδότης μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση» σύμφωνα με την κα Κουρουβάνη.

Αγγελική Μαρίνου

insider.gr

- Advertisement -

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Δείτε ακόμα

Σχετικά άρθρα