Σαν σήμερα, στις 25 Ιουλίου του 1893, η Ελλάδα έζησε μία από τις λαμπρότερες και πιο ιστορικές στιγμές της νεότερης ιστορίας της. Με κάθε επισημότητα, παρουσία της βασιλικής οικογένειας, ξένων διπλωματών και πλήθους κόσμου, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της Διώρυγας της Κορίνθου. Το γιγαντιαίο αυτό τεχνικό επίτευγμα, που ένωσε τον Σαρωνικό με τον Κορινθιακό κόλπο, έδωσε τέλος σε μια προσπάθεια και ένα όραμα που μετρούσε περισσότερα από 2.000 χρόνια, από την εποχή του Περίανδρου, του Ιουλίου Καίσαρα και του Νέρωνα.
Η τομή του Ισθμού δεν ήταν απλώς μια εντυπωσιακή μηχανική παρέμβαση στο τοπίο. Αποτελούσε ένα κομβικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, καθώς άλλαζε ριζικά τους ναυτιλιακούς δρόμους της Μεσογείου, μειώνοντας τις αποστάσεις και προσφέροντας ασφάλεια στα εμπορικά πλοία που μέχρι τότε έπρεπε να περιπλεύσουν την επικίνδυνη Πελοπόννησο.
Ο Χαρίλαος Τρικούπης: Ο αρχιτέκτονας του μεγάλου έργου
Πίσω από την υλοποίηση αυτού του τιτανικού έργου βρισκόταν η ισχυρή βούληση και το όραμα του Χαρίλαου Τρικούπη. Ο σπουδαίος Έλληνας πολιτικός, πιστός στην ιδέα μιας Ελλάδας σύγχρονης, ισχυρής και υποδομημένης, ήταν εκείνος που εμπνεύστηκε, προώθησε και εκτέλεσε τον σχεδιασμό της διώρυγας.
Για τον Τρικούπη, τα μεγάλα έργα υποδομής -όπως το σιδηροδρομικό δίκτυο, η αποξήρανση της Κωπαΐδας και η Διώρυγα της Κορίνθου- αποτελούσαν τη μοναδική οδό για να εξέλθει η χώρα από την απομόνωση και τη φτώχεια. Παρά τις τεράστιες οικονομικές δυσκολίες, τις τεχνικές προκλήσεις και τις αναστολές των εργασιών λόγω πτωχεύσεων των αρχικών αναδόχων εταιρειών, ο Τρικούπης επέμεινε και κατάφερε να φέρει το έργο στην τελική του ευθεία, εξασφαλίζοντας τους απαραίτητους πόρους.
Τα εγκαίνια από τον Σωτήριο Σωτηρόπουλο
Όπως συχνά συμβαίνει στην πολιτική ιστορία, η μοίρα επιφύλασσε μια τραγική ειρωνεία για τον δημιουργό του έργου. Την κορδέλα των εγκαινίων της Διώρυγας της Κορίνθου δεν την έκοψε ο Χαρίλαος Τρικούπης, αλλά ο τότε πρωθυπουργός, Σωτήριος Σωτηρόπουλος.
Η κυβέρνηση του Τρικούπη είχε καταρρεύσει μόλις δύο μήνες νωρίτερα, τον Μάιο του 1893, υπό το βάρος της οικονομικής ασφυξίας που μάστιζε τη χώρα. Ο Σωτήριος Σωτηρόπουλος, ηγούμενος μιας υπηρεσιακής/μεταβατικής κυβέρνησης, ήταν εκείνος που καρπώθηκε τη δόξα της τελετής και εκφώνησε τον πανηγυρικό λόγο, ενώ ο άνθρωπος που οραματίστηκε και πραγματοποίησε το έργο παρακολουθούσε τις εξελίξεις από την αντιπολίτευση.
Η κληρονομιά ενός τεχνικού άθλου
Παρά τις πολιτικές αναταράξεις της εποχής -οι οποίες λίγους μήνες αργότερα οδήγησαν στη διαβόητη δήλωση του Τρικούπη «δυστυχώς επτωχεύσαμεν»- η Διώρυγα της Κορίνθου παρέμεινε ως ένα αιώνιο μνημείο της ανθρώπινης θέλησης και του ελληνικού εκσυγχρονισμού.
Η 25η Ιουλίου 1893 καταγράφηκε στη συλλογική μνήμη ως η ημέρα που η Ελλάδα απέδειξε ότι μπορεί να φέρει σε πέρας έργα παγκόσμιας εμβέλειας. Η εικόνα του πρώτου πλοίου που διέσχισε τα στενά, απόκρημνα βράχια του Ισθμού σφράγισε την είσοδο της χώρας στον 20ό αιώνα, υπενθυμίζοντας ότι τα μεγάλα έργα μένουν στην ιστορία, ανεξάρτητα από τις πολιτικές εναλλαγές της στιγμής.