Ακήρυκτος πόλεμος φαίνεται να έχει ξεσπάσει μεταξύ του υπουργείου Υποδομών και της εποπτευόμενης από αυτό ΕΡΓΟΣΕ, της θυγατρικής εταιρείας του ομίλου ΟΣΕ που δραστηριοποιείται στον τομέα των σιδηροδρομικών έργων…
Του Δημήτρη Δελεβέγκου
Αφορμή υπήρξε η σχεδιαζόμενη επέκταση του προαστιακού σιδηροδρόμου προς το Λαύριο με ορίζοντα το 2020.
Το έργο εξήγγειλε την περασμένη Παρασκευή, κατά τη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, ο υπουργός Υποδομών Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, σημειώνοντας ότι θα ενταχθεί στην επόμενη προγραμματική περίοδο.
«Μιλάμε για προαστιακό, δηλαδή μιλάμε για ένα τρένο φιλικό στο περιβάλλον, απλό, λιτό και γρήγορο, με 120 χιλιόμετρα, που περνάει από τις πόλεις μας, για να εξυπηρετήσει τους ανθρώπους. Το πιο σημαντικό είναι, ότι συνδέει το μητροπολιτικό συγκρότημα με το λιμάνι του Λαυρίου, που είναι ο τελικός προορισμός» είχε αναφέρει.
Ο σχεδιασμός του έργου προβλέπει την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής μήκους 31 χλμ., που θα ξεκινάει από τον κόμβο Κορωπίου και θα καταλήγει στον Νέο Λιμένα Λαυρίου σε λιγότερο από μία ώρα.
Γιατί αντιδρά η ΕΡΓΟΣΕ
Ωστόσο, χθες, με ανακοίνωσή του ο σύλλογος εργαζομένων στην ΕΡΓΟΣΕ κάνει λόγο για ανακρίβειες που διατυπώθηκαν κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής και αναφέρει ότι στελέχη της εταιρείας δεν προσκλήθηκαν στη συνεδρίαση με ευθύνη του κ. Χρυσοχοΐδη.
Συγκεκριμένα, ο σύλλογος εργαζομένων σημειώνει ότι ο προϋπολογισμός του έργου δεν μπορεί παρά να είναι 280 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των απαλλοτριώσεων και όχι 140 εκατ. ευρώ, όπως έχει ειπωθεί. Το δεύτερο ποσό αυτό αφορά τη λεγόμενη “φθηνή λύση ΟΣΕ”, η οποία, κατά τους εργαζομένους της ΕΡΓΟΣΕ, δεν έχει βασιμότητα.
“Η οποιαδήποτε συζήτηση για το πραγματικό κόστος του έργου είναι εκ των πραγμάτων άκαιρη και πρόωρη. Αποτελεί αντικείμενο της τελικής φάσης σχεδιασμού του έργου, καθώς η υφιστάμενη ωριμότητα μελετών (αναγνωριστικές μελέτες) δεν επιτρέπει ούτως ή άλλως τον ακριβή προσδιορισμό του τελικού κόστους” σημειώνουν οι εργαζόμενοι.
Προσθέτουν ότι, πλέον, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν οι εγκεκριμένες κοινοτικές πιστώσεις των μελετών και κατ’ επέκταση να χαθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης της κατασκευής του έργου έως το 2020, επειδή οι απαιτούμενες προμελέτες δεν έχουν εκπονηθεί.
Ο σύλλογός τους υπεραμύνεται ακόμη του ρόλου της ΕΡΓΟΣΕ ως θεσμικά αρμόδιας εταιρείας για τον σχεδιασμό και την διεκπεραίωση των σιδηροδρομικών έργων και καλεί τον αρμόδιο υπουργό να αναθεωρήσει όσα ανέφερε στο πλαίσιο της Επιτροπής.
Διερωτάται επίσης, γιατί ο ΟΣΕ επιδιώκει να καταργήσει στάσεις και ανισόπεδες διαβάσεις στην ανατολική Αττική των 200.000 κατοίκων, την στιγμή που έχει προκηρύξει μελέτες ύψους 10 εκατ. ευρώ στο τμήμα Δράμα-Παρανέστι-Σταυρούπολη. Οι μελέτες αυτές αφορούν την κατασκευή νέων στάσεων και την πλήρη ανισοπεδοποίηση των αγροτικών οδών σε δεκάδες χιλιόμετρα σιδηροδρομικής γραμμής εν μέσω αγρών και δασών.
Η απάντηση του υπουργείου Υποδομών
Από την πλευρά του, το υπουργείο Υποδομών απαντώντας σε όσα αναφέρει ο σύλλογος εργαζομένων της ΕΡΓΟΣΕ, σημειώνει:
“Η ΕΡΓΟΣΕ είναι θυγατρική του ΟΣΕ. Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη χρηματοδότησης και ο ΟΣΕ την ευθύνη σχεδιασμού των προδιαγραφών του κάθε έργου. Η ΕΡΓΟΣΕ κάνει το σχεδιασμό υλοποίησης του έργου εντός των προδιαγραφών που καθορίσθηκαν.
Όλα αυτά τα απλά ισχύουν και για το συγκεκριμένο έργο. Οι γνώμες και οι προτάσεις όλων ακούσθηκαν και συζητήθηκαν. Ελήφθησαν οι αποφάσεις από τους αρμόδιους, γιατί οι πολίτες και η οικονομία θέλουν έργα και όχι λόγια και ατέρμονες διαμάχες.
Όποιος έχει να συνεισφέρει θετικά στη βελτίωση των όρων κατασκευής ή επιτάχυνσης του έργου, ας το κάνει. Θα κερδίσουμε όλοι. Τα υπόλοιπα δεν προσφέρουν.”
Τι αναφέρει η ανακοίνωση
– “Δεν υφίσταται κανένα δίλημμα ύπαρξης δύο «εναλλακτικών» λύσεων για το εν λόγω έργο, όπως έχει αναφερθεί. Δηλαδή η κατά μαγικό τρόπο «Φθηνή Λύση ΟΣΕ» κόστους 140 εκατ. ευρώ με μέγιστη ταχύτητα 120χλμ/ω, έναντι της δήθεν «Ακριβής Λύσης ΕΡΓΟΣΕ» κόστους 280 εκατ. ευρώ με μέγιστη ταχύτητα 160χλμ/ω και όφελος χρόνου μετάβασης της τάξης μόλις του 1’ έναντι της πρώτης. Υπάρχει μόνο ο ορθός σχεδιασμός της ΕΡΓΟΣΕ, για ένα έργο με τα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά που έχει εγκρίνει για χρηματοδότηση η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα χαρακτηριστικά αυτά περιλαμβάνουν τις καθορισμένες εγγράφως από το 2006 (όπου ξεκίνησαν οι μελέτες) απαιτήσεις του ΟΣΕ, τις εγκεκριμένες έως σήμερα τεχνικές μελέτες, τα εμπλεκόμενα έργα άλλων φορέων και Υπηρεσιών του Δημοσίου στην περιοχή και, κυρίως, τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, όπως αυτές καθορίστηκαν κατόπιν πολυετούς διαβούλευσης και εντάσσονται στους πρόσφατα προεγκεκριμένους (2013) με Υπουργική Απόφαση Περιβαλλοντικούς Όρους.
– Η αναφορά του ΟΣΕ σε δήθεν λύση «με τα μισά χρήματα», συνολικού προϋπολογισμού μόλις 140 εκατ. είναι απολύτως έωλη, καθώς δεν συμπεριλαμβάνει το κόστος των απαραίτητων απαλλοτριώσεων, το οποίο η ΕΡΓΟΣΕ αλλά και ανεξάρτητοι πιστοποιημένοι εκτιμητές προσδιορίζουν σε κάθε περίπτωση σημαντικά άνω των 100 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, η αρχική προεκτίμηση της ΕΡΓΟΣΕ για έργο συνολικού ύψους 280 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των απαλλοτριώσεων (παρά τα ανακριβώς περί του αντιθέτου δηλωθέντα από τον Πρόεδρο του ΟΣΕ), αποτελεί την μοναδική έως σήμερα διαθέσιμη και βάσει μελετών επιστημονικά τεκμηριωμένη προεκτίμηση.
– Προκαλεί ωστόσο προφανή απορία, γιατί ο ΟΣΕ επιδιώκει επίμονα (από την φάση δημοπράτησης των προμελετών ακόμη) την κατάργηση στάσεων και των περισσότερων ανισόπεδων διαβάσεων στην πυκνοκατοικημένη και ταχέως αναπτυσσόμενη ανατολική Αττική των 200.000 κατοίκων, την ίδια στιγμή που μόλις πρόσφατα και με την σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου, προκήρυξε μελέτες ύψους 10 εκ € στο τμήμα Δράμα – Παρανέστι – Σταυρούπολη, για την κατασκευή νέων στάσεων και την πλήρη ανισοπεδοποίηση των αγροτικών οδών, σε δεκάδες χιλιόμετρα σιδ/κης γραμμής εν μέσω αγρών και δασών. Θεωρούμε ότι η αντίφαση αυτή θα έπρεπε να προβληματίσει ιδιαίτερα τον κ. Υπουργό, τόσο για τα πραγματικά κίνητρα των ενστάσεων του ΟΣΕ, όσο και λόγω της δεδηλωμένης ευαισθησίας του έναντι των «φαραωνικών σχεδιασμών» και της χρηστής διαχείρισης του δημοσίου χρήματος.
– Σε κάθε περίπτωση όμως, η οποιαδήποτε συζήτηση για το πραγματικό κόστος του έργου είναι εκ των πραγμάτων άκαιρη και πρόωρη. Αποτελεί αντικείμενο της τελικής φάσης σχεδιασμού του έργου, καθώς η υφιστάμενη ωριμότητα μελετών (αναγνωριστικές μελέτες) δεν επιτρέπει ούτως ή άλλως τον ακριβή προσδιορισμό του τελικού κόστους. Για τον καθορισμό αυτού απαιτείται κατ’ ελάχιστον η εκπόνηση της Β’ φάσης μελετών (προμελέτες), η έγκαιρη δημοπράτηση της οποίας από την ΕΡΓΟΣΕ εμποδίζεται ήδη επί έναν ολόκληρο χρόνο από το Υπουργείο λόγω της ακατανόητης αποδοχής των αβάσιμων και προσχηματικών ενστάσεων του ΟΣΕ, με ορατό πλέον τον κίνδυνο απώλειας των εγκεκριμένων κοινοτικών πιστώσεων των μελετών και κατ’ επέκταση την απώλεια της δυνατότητας χρηματοδότησης της κατασκευής του έργου έως το 2020. Από πού λοιπόν θα πρέπει να ζητηθούν ευθύνες για αυτό κ. Υπουργέ;
-Σύμφωνα με το ΦΕΚ Β’ αρ. 1213/22-06-09 που με απόφαση του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών εγκρίνει την Σύμβαση που ρυθμίζει τις σχέσεις ΟΣΕ – ΕΡΓΟΣΕ, στο Άρθρο 3 «Ρυθμίσεις για την ενεργοποίηση των αρμοδιοτήτων κατασκευής έργων που έχουν εκχωρηθεί στην ΕΡΓΟΣΕ», ορίζεται ότι η ΕΡΓΟΣΕ είναι αποκλειστικώς υπεύθυνη για τον σχεδιασμό και την διεκπεραίωση όλων ανεξαιρέτως των διαδικασιών δημοπράτησης, επίβλεψης και παραλαβής των έργων (όπου ως έργο νοείται η μελέτη, κατασκευή και η προμήθεια υλικών), χωρίς να προβλέπονται άλλες διαδικασίες ενδιάμεσων ελέγχων και εγκρίσεων τεχνικού χαρακτήρα από τον ΟΣΕ, πλην της αρχικής έγκρισης-ανάθεσης του εκάστοτε έργου, στην οποία καθορίζονται πλήρως και τα βασικά λειτουργικά, τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά του.
– Η ΕΡΓΟΣΕ ιδρύθηκε κατ’ επιταγή της ΕΕ για να διαδραματίσει τον ρόλο αυτό προκειμένου η χώρα να εναρμονιστεί με τα ισχύοντα σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες διεθνώς, δεδομένου ότι τότε είχε κριθεί πολλαπλώς η ανεπάρκεια της δομής, των μέσων και του διαθέσιμου προσωπικό του ΟΣΕ για τον συγκεκριμένο σκοπό. Είναι δε σαφές ότι αυτή η ανεπάρκεια του ΟΣΕ είναι πολύ μεγαλύτερη σήμερα, δεδομένου ότι οι δομές και το επιστημονικό προσωπικό του έχουν αποδεκατιστεί λόγω των πρόσφατων περικοπών.
-Η αποδεδειγμένη και αναγνωρισμένη πλέον εμπειρία και επιστημονική συγκρότηση της ΕΡΓΟΣΕ αποκτήθηκε στα 17 χρόνια λειτουργίας της από την στελέχωση στο σύνολό της με νέο, υψηλής ειδίκευσης και εμπειρίας επιστημονικό προσωπικό από την ελεύθερη αγορά αλλά και με την σημαντική πρόσθετη πρόσκτηση εμπειρίας από το εξωτερικό, μέσω σύμπραξεων με διεθνείς οίκους εξειδικευμένων συμβούλων (Parsons Group International Ltd., Transurb Technirail SA, DB International, Lahmeyer International GmbH, Obermeyer Planen + Betaten GmbH, ILF Consulting Engineers κ.α.). Εμπειρία και εξειδίκευση για την οποία έχουν επενδυθεί στις σχετικές συμβάσεις έως και σήμερα περί τα 36.000.000€ από τους Έλληνες φορολογούμενους.
-Συνεπώς, καταγγέλλουμε τον θεσμικά αδόκιμο, ουσιαστικά αντιπαραγωγικό, αλλά και εξαιρετικά επικίνδυνο για την επιτυχημένη και ορθή αξιοποίηση του υστερήματος του Ελληνικού λαού, αποκλεισμό της ΕΡΓΟΣΕ, η οποία αποτελεί τον αρμόδιο και αποκλειστικό εξειδικευμένο Τεχνικό Σύμβουλο του ΟΣΕ και της Πολιτείας όσον αφορά την μελέτη και κατασκευή της σιδηροδρομικής Υποδομής.
– Απαιτούμε από τον κ. Υπουργό να επανελέγξει ψύχραιμα την τεκμηρίωση και ορθότητα της ατελούς και εν γένει εσφαλμένης πληροφόρησης που του έχει δοθεί έως τώρα και την οποία, ατυχώς, υιοθέτησε άκριτα και μετέφερε αυτούσια στην Επιτροπή αλλά και τους εκπροσώπους των φορέων που παρακολούθησαν την συγκεκριμένη συνεδρίαση και να ανασκευάσει δημοσίως την απαράδεκτη στάση του έναντι της ΕΡΓΟΣΕ.
-Ο σχεδιασμός μεγάλων έργων υποδομής που θα καθορίσουν το μέλλον ολόκληρων περιοχών της χώρας για τις επόμενες γενιές, δεν επιτρέπεται να γίνεται με επιπόλαιους εντυπωσιασμούς στη βάση προσωπικών στρατηγικών ορισμένων υπηρεσιακών παραγόντων, με προχειρότητα και ερήμην της απαραίτητης επιστημονικής επάρκειας, γνώσης και τεκμηρίωσης, η οποία πρέπει να παρέχεται από τους θεσπισμένους από την Πολιτεία καθ’ ύλην αρμόδιους και υπεύθυνους προς τον σκοπό αυτό φορείς.
-Παράλληλα, οι εργαζόμενοι καλούμε τη Διοίκηση της ΕΡΓΟΣΕ να αρθεί επιτέλους στο ύψος των ευθυνών της και των περιστάσεων για την αποκατάσταση και διαφύλαξη της εκπροσώπησης και θεσμικής θωράκισης του ρόλου της Εταιρείας, που αποτελεί εν τέλει και διαφύλαξη των συμφερόντων του κοινωνικού συνόλου”.