Κατακρεουργούν τα δέντρα στις πόλεις και τους οικισμούς – Τι προβλέπει ο νόμος και πού μπορούν να απευθυνθούν οι πολίτες για καταγγελίες

Θέλουμε να ενημερώσουμε τους πολίτες ότι το αστικό πράσινο προστατεύεται, ότι υπάρχουν κανόνες για την κοπή και το κλάδεμα των δέντρων και ότι έχουν δικαίωμα να ζητήσουν έλεγχο όταν θεωρούν ότι μια παρέμβαση είναι καταστροφική ή αδικαιολόγητη.

Το αστικό πράσινο δεν είναι στη διάθεση κανενός για αυθαίρετες παρεμβάσεις. Πότε ένα κλάδεμα θεωρείται επιστημονικά ορθό, τι ισχύει για την κοπή δέντρων και πώς μπορεί ένας πολίτης να ζητήσει έλεγχο, ακόμη και ανώνυμα.

Ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε πολλές περιοχές της χώρας, αλλά και σε κοινόχρηστους χώρους του Δήμου Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων, προκαλεί ολοένα και περισσότερα ερωτήματα: δέντρα που μετά τις εργασίες κλαδέματος εμφανίζονται σχεδόν απογυμνωμένα, με μεγάλους βραχίονες να έχουν αφαιρεθεί και την εικόνα του αστικού πρασίνου να έχει αλλοιωθεί δραστικά.

Το ερώτημα είναι απλό: Πού τελειώνει το απαραίτητο κλάδεμα για την ασφάλεια των πολιτών και πού αρχίζει η καταστροφική επέμβαση σε έναν ζωντανό οργανισμό;Η συντήρηση των δέντρων είναι αναγκαία. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρέπει να απομακρύνονται επικίνδυνα, ξερά ή ασθενικά κλαδιά, να αντιμετωπίζονται προβλήματα που ενδέχεται να απειλήσουν πεζούς και οχήματα και να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία του δημόσιου χώρου.

Ωστόσο, η συντήρηση δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για οποιαδήποτε παρέμβαση. Το αστικό πράσινο είναι δημόσιο αγαθό, με ουσιαστική συμβολή στην ποιότητα ζωής, στην προστασία από τις υψηλές θερμοκρασίες, στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και στη συνολική περιβαλλοντική ισορροπία μιας πόλης. Και οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι ακριβώς γίνεται με τα δέντρα της γειτονιάς τους, ποιος αποφασίζει τις παρεμβάσεις και με ποια επιστημονικά κριτήρια.

Τι προβλέπει η νομοθεσία για την κοπή δέντρων;

Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες για την κοπή δέντρων σε κοινόχρηστους χώρους πόλεων και οικισμών.

Ειδικότερα, το άρθρο 29 του Ν. 4495/2017, σε συνδυασμό με τις σχετικές κανονιστικές διατάξεις και την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/43266/1174/2020 (ΦΕΚ Β΄ 1843/2020), προβλέπει τη διαδικασία έγκρισης εργασιών για την κοπή δέντρων σε κοινόχρηστο χώρο.

Στον φάκελο της σχετικής διαδικασίας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• Αίτηση της αρμόδιας υπηρεσίας.
• Αιτιολογημένη τεχνική έκθεση από αρμόδιο γεωπόνο, δασολόγο ή γεωτεχνικό επιστήμονα, στην οποία περιγράφονται οι λόγοι για τους οποίους απαιτείται η κοπή.
• Διάγραμμα στο οποίο προσδιορίζεται η θέση των δέντρων που πρόκειται να κοπούν, καθώς και ενδεχόμενες νέες θέσεις φύτευσης.

Παράλληλα, πρέπει να εξετάζεται εάν τα συγκεκριμένα δέντρα υπάγονται σε ειδικό καθεστώς προστασίας, όπως η δασική, η αρχαιολογική ή η νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές.Επομένως, η κοπή ενός δέντρου σε κοινόχρηστο χώρο δεν είναι μια απλή απόφαση που λαμβάνεται χωρίς τεκμηρίωση.

Σημαντική διευκρίνιση: Η διαδικασία αυτή αφορά την κοπή δέντρων και δεν σημαίνει ότι κάθε εργασία κλαδέματος απαιτεί την ίδια οικοδομική έγκριση. Αυτό, όμως, δεν καθιστά ανεξέλεγκτη τη διαχείριση του πρασίνου ούτε απαλλάσσει τους αρμόδιους από την υποχρέωση ορθής και υπεύθυνης διαχείρισης.

Τι ισχύει για το υπερβολικό κλάδεμα και την καρατόμηση;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα.Η αφαίρεση μεγάλου μέρους της κόμης ενός δέντρου, χωρίς συγκεκριμένο επιστημονικό λόγο και χωρίς την κατάλληλη τεχνική, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες για την υγεία και τη μακροχρόνια επιβίωσή του.Η καρατόμηση, δηλαδή η δραστική αφαίρεση μεγάλων τμημάτων της κόμης και των κύριων βραχιόνων, δεν ταυτίζεται με το σωστό κλάδεμα.

Μπορεί να οδηγήσει σε:

• Μεγάλα τραύματα που δυσκολεύουν την επούλωση.
• Αυξημένο κίνδυνο προσβολών από μύκητες και άλλους παθογόνους οργανισμούς.
• Αποδυνάμωση της δομής του δέντρου.
• Ανάπτυξη πολλών νέων, συχνά ασθενέστερων βλαστών.
• Μείωση της σκίασης και των περιβαλλοντικών ωφελειών που προσφέρει το δέντρο.

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας έχει ασχοληθεί ειδικά με το ζήτημα των λανθασμένων κλαδεύσεων στον αστικό ιστό, επισημαίνοντας ότι οι εργασίες αυτές απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις, εμπειρία και μακροχρόνιο σχεδιασμό από τους Δήμους.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ελληνική Τεχνική Προδιαγραφή ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-10-06-04-01 «Κλάδεμα δένδρων», η οποία περιλαμβάνεται στις εγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές για δημόσια έργα και μελέτες. Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. επισημαίνει, ωστόσο, ότι η υποχρεωτική εφαρμογή της αφορά τα δημόσια έργα και τις μελέτες και όχι αυτομάτως κάθε σύμβαση παροχής υπηρεσιών διαχείρισης πρασίνου.

Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι το κλάδεμα δεν μπορεί να γίνεται χωρίς επιστημονική γνώση και σχεδιασμό.

Πού μπορούν να απευθυνθούν οι πολίτες όταν διαπιστώνουν καταστροφικές παρεμβάσεις;

Πολλοί πολίτες βλέπουν δέντρα να καρατομούνται ή ακόμη και να κόβονται και δεν γνωρίζουν ότι έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν επίσημο έλεγχο.

Υπάρχουν συγκεκριμένες υπηρεσίες στις οποίες μπορούν να απευθυνθούν.

1. Στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας – Επιθεωρητές Περιβάλλοντος

Οι πολίτες μπορούν να υποβάλουν αναφορά ή καταγγελία στο Σώμα Επιθεώρησης Νοτίου Ελλάδος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Για την Κορινθία, η αρμόδια υπηρεσία είναι:

Τμήμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος Νοτίου Ελλάδος

• Ηλεκτρονική διεύθυνση: sene.tep@prv.ypeka.gr
• Ταχυδρομική διεύθυνση: Λεωφόρος Μεσογείων 119, 115 26 Αθήνα.

Οι πολίτες μπορούν να ζητήσουν τη διερεύνηση μιας παρέμβασης που ενδέχεται να συνιστά περιβαλλοντική υποβάθμιση και να αιτηθούν τη διενέργεια αυτοψίας από αρμόδιο κλιμάκιο.Η συγκεκριμένη διαδικασία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο έλεγχος δεν περιορίζεται στην υπηρεσία του Δήμου που πραγματοποίησε τις εργασίες.

2. Στις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας

Οι περιβαλλοντικές καταγγελίες μπορούν να υποβληθούν και στις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων, καθώς και στα Κλιμάκια Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος (ΚΕΠΠΕ), όπου υπάρχει σχετική αρμοδιότητα.Για τους κατοίκους της Κορινθίας, υπάρχει επομένως και η δυνατότητα προσφυγής στις αρμόδιες περιφερειακές υπηρεσίες.

3. Στον Συνήγορο του Πολίτη

Όταν υπάρχει ζήτημα κακοδιοίκησης, παράλειψης οφειλόμενων ενεργειών ή ανεπαρκούς ανταπόκρισης μιας δημοτικής υπηρεσίας, οι πολίτες μπορούν να απευθυνθούν και στον Συνήγορο του Πολίτη, ζητώντας τη διερεύνηση της υπόθεσης στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.

4. Στον ίδιο τον Δήμο

Ο πολίτης μπορεί να καταθέσει γραπτή αναφορά στο πρωτόκολλο του Δήμου, ζητώντας συγκεκριμένες απαντήσεις:

• Ποιος έδωσε την εντολή για τις εργασίες;
• Υπήρξε τεχνική έκθεση ή αξιολόγηση από αρμόδιο επιστήμονα;
• Ποιος επέβλεψε τις εργασίες;
• Ποιες τεχνικές προδιαγραφές εφαρμόστηκαν;
• Υπάρχει σύμβαση με εργολάβο και ποιες υποχρεώσεις προβλέπει;
• Για ποιον λόγο κρίθηκε αναγκαία η συγκεκριμένη έκταση κλαδέματος ή η κοπή των δέντρων;

Οι πολίτες μπορούν επίσης να ζητήσουν πρόσβαση στα σχετικά διοικητικά έγγραφα, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα.

Η καταγγελία μπορεί να γίνει επώνυμα ή ανώνυμα;

Ναι. Οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν περιβαλλοντική καταγγελία τόσο επώνυμα όσο και ανώνυμα.

Αυτό προβλέπεται ρητά στην περιγραφή της διαδικασίας «Διενέργεια Περιβαλλοντικής Επιθεώρησης» του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών.

Η αναφορά μπορεί να υποβληθεί εγγράφως, με επιστολή ή ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.Για τις επώνυμες καταγγελίες απαιτούνται στοιχεία επικοινωνίας, ώστε ο πολίτης να μπορεί να ενημερώνεται για την εξέλιξη της υπόθεσης.

Για τις ανώνυμες δεν απαιτείται η γνωστοποίηση της ταυτότητας του καταγγέλλοντος.

Η καταγγελία, ωστόσο, δεν πρέπει να είναι γενική και αόριστη. Για να μπορεί να αξιολογηθεί, είναι σημαντικό να περιλαμβάνει:

• Την ακριβή τοποθεσία όπου έγινε η παρέμβαση.
• Την ημερομηνία ή την περίοδο κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν οι εργασίες.
• Περιγραφή του τι ακριβώς συνέβη.
• Φωτογραφίες πριν και μετά, εφόσον υπάρχουν.
• Τυχόν σχετικά έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία.

Οι πολίτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν και την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος για περιβαλλοντικές καταγγελίες:

https://env.crime.ypen.gr

Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες όταν βλέπουν ένα δέντρο να καρατομείται;

Πρώτα απ’ όλα, να καταγράψουν το περιστατικό.Να φωτογραφίσουν το δέντρο, να σημειώσουν την ακριβή τοποθεσία και την ημερομηνία των εργασιών και, εφόσον γνωρίζουν, να καταγράψουν ποια υπηρεσία ή ποιος εργολάβος πραγματοποιεί την παρέμβαση.

Στη συνέχεια, μπορούν να ζητήσουν εγγράφως εξηγήσεις από τον Δήμο και, εφόσον θεωρούν ότι υπάρχει ζήτημα περιβαλλοντικής υποβάθμισης, να απευθυνθούν στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.Δεν χρειάζεται να είναι ειδικοί επιστήμονες για να ζητήσουν έλεγχο. Η αξιολόγηση του εάν μια παρέμβαση ήταν ορθή ή όχι ανήκει στους αρμόδιους επιστήμονες και στις αρμόδιες ελεγκτικές υπηρεσίες.

Το αστικό πράσινο είναι υπόθεση όλων μας

Η προστασία των δέντρων δεν είναι πολυτέλεια ούτε ζήτημα αισθητικής.Είναι ζήτημα περιβαλλοντικής πολιτικής, δημόσιας υγείας και ποιότητας ζωής.

Οι Δήμοι έχουν την ευθύνη να συντηρούν το πράσινο, αλλά αυτή η ευθύνη συνοδεύεται από την υποχρέωση να το διαχειρίζονται με επιστημονικά κριτήρια, σχεδιασμό και διαφάνεια.Οι πολίτες, από την πλευρά τους, δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν τέτοιες εικόνες ως κάτι φυσιολογικό ή αναπόφευκτο. Έχουν δικαίωμα να ρωτούν, να ζητούν έγγραφα, να διαμαρτύρονται και να προσφεύγουν στις αρμόδιες αρχές.

Γιατί ένα δέντρο που χρειάστηκε δεκαετίες για να μεγαλώσει δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα εμπόδιο που πρέπει απλώς να εξαφανιστεί ή να χάσει το μεγαλύτερο μέρος του για να ολοκληρωθεί μια εργασία.

Το πράσινο μιας πόλης δεν ανήκει σε εκείνους που διαχειρίζονται προσωρινά τον Δήμο. Ανήκει σε όλους τους πολίτες και στις επόμενες γενιές. Και η προστασία του δεν είναι επιλογή. Είναι ευθύνη.

Πηγές και χρήσιμες διευθύνσεις για τους αναγνώστες

• Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών – Περιβαλλοντικές καταγγελίες. Αναφέρει ρητά τη δυνατότητα ανώνυμης και επώνυμης αναφοράς, καθώς και τα στοιχεία επικοινωνίας των Επιθεωρητών Νοτίου Ελλάδος.
• Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/43266/1174/2020 – διαδικασία για την κοπή δέντρων σε κοινόχρηστους χώρους.
• Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Ορθολογικές κλαδεύσεις δέντρων εντός αστικού ιστού.
• Ηλεκτρονικό σύστημα περιβαλλοντικών καταγγελιών του ΥΠΕΝ.

Σχόλιο LB ο πολίτης δεν είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί αμέτοχος την καταστροφή του αστικού πρασίνου. Μπορεί να ζητήσει έλεγχο, να απαιτήσει διαφάνεια και να ενεργοποιήσει τις αρμόδιες υπηρεσίες. Και αυτό είναι κάτι που αξίζει να γνωρίζει κάθε κάτοικος, όχι μόνο στο Λουτράκι αλλά σε κάθε πόλη και χωριό της χώρας.

X@ra